Καταργούν και τον 14ο μισθό στον ιδιωτικό τομέα

Την κατάργηση του ενός εκ των 14 μισθών στον ιδιωτικό τομέα από το φθινόπωρο είναι υποχρεωμένη να εφαρμόσει η κυβέρνηση, καθώς η απαίτηση της Κομισιόν για σύνδεση των αμοιβών με την παραγωγικότητα καθίσταται δεσμευτική από τον ερχόμενο Ιούνιο.

Η πρώτη «καμπάνα» θα πέσει στις 15 Μαΐου κι από κει κι έπειτα θα ακολουθήσει η αντίστροφη μέτρηση για την κατάργηση του 14ου μισθού, που θα γίνει στο όνομα της ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας της ελληνικής οικονομίας.

Κατά την πρόσφατη επίσκεψη των τεχνοκρατών της Κομισιόν, του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου και της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας στην Αθήνα, που προηγήθηκε εκείνης του επιτρόπου Ολι Ρεν, το θέμα του 14ου μισθού στον ιδιωτικό τομέα τέθηκε ευθέως, αλλά η ελληνική πλευρά αρνήθηκε να συζητήσει οποιοδήποτε μέτρο δεν αφορούσε καθαρά τη μείωση του δημοσιονομικού ελλείμματος στην τρέχουσα φάση.

με πληροφορίες από τα Νέα

Ο 14ος μισθός δεν είναι δώρο

Του Άρη Χατζηστεφάνου

Νέα Υόρκη, αρχές του 20ου αιώνα.

Στα κεντρικά γραφεία μιας εταιρείας, οι υπάλληλοι συγκεντρώνονται σε μια μεγάλη αίθουσα περιμένοντας το παραδοσιακό δώρο της διεύθυνσης για τα Χριστούγεννα: ένα ρολόι, ένα χρυσό νόμισμα ή ακόμη και μια γαλοπούλα (ενίοτε ζωντανή). Μόνο που αυτή τη φορά ο διευθυντής κάνει την μεγάλη έκπληξη. Προσφέρει το δώρο σε χρήματα! Μέσα σε ελάχιστα χρόνια η νέα αυτή πρακτική κυριαρχεί στις περισσότερες αμερικανικές επιχειρήσεις. Ήδη, μάλιστα, από το 1902 εταιρείες όπως η J.PMorgan.Co προσέφεραν σε ορισμένα στελέχη τους τον μισθό ενός ολόκληρου έτους ως δώρο Χριστουγέννων. Οι ιστορικοί μπορεί να θυμούνται τον John Pierpont Morgan ως τον επιχειρηματία που πλούτισε πουλώντας ελαττωματικά τουφέκια στον αμερικανικό εμφύλιο αλλά oι παροικούντες την WallStreet τον τιμούν ακόμη σαν τον άνθρωπο που προσέφερε τα πρώτα λαμπρά Bonus στους υπαλλήλους του.

Φυσικά τα χρηματικά δώρα των Χριστουγέννων δεν περιορίζονταν μόνο στα μεγαλοστελέχη της WallStreet αλλά και σε απλούς εργαζόμενους. Μέχρι το 1911 οι περισσότερες εταιρείες προσέφεραν έως και 10% του μισθού ως δώρο Χριστουγέννων. Ύστερα μάλιστα από την χρηματιστηριακή κατάρρευση του 1929 και τη Μεγάλη Ύφεση της δεκαετίας του ’30 το κευνσιανό πνεύμα των ημερών επέβαλε στις επιχειρήσεις και στο κράτος να βοηθούν τους εργαζόμενους τις ημέρες των γιορτών ώστε και αυτοί με τη σειρά τους να τιμήσουν το εμπορικό πνεύμα των Χριστουγέννων και να θέσουν σε λειτουργία το μηχανισμό της αγοράς.

Ο απόηχος από τα κάλαντα του Κέινς θα έρθει και στην Ελλάδα - έστω και με καθυστέρηση μερικών δεκαετιών. Οι Έλληνες υπάλληλοι, βέβαια, είχαν συνηθίσει να παίρνουν κάποια χρηματική ενίσχυση τις ημέρες των εορτών ήδη από τα χρόνια του μεσοπολέμου. Ορισμένες επιχειρήσεις μάλιστα, όπως τα μεταλλεία Λαυρίου και η τσιμεντοβιομηχανία Eλευσίνας προσέφεραν ως δώρο στους εργαζόμενους μια μικρή κατοικία κοντά στο εργοστάσιο – γεγονός που σύμφωνα με αρκετούς ιστορικούς ευθύνεται σε σημαντικό βαθμό για την άναρχη δόμηση μεγάλων περιοχών της Αττικής. Ακόμη πάντως ο λεγόμενος 13ος και αργότερα ο 14ος μισθός στηρίζονταν σε εθιμικό δίκαιο το οποίο οι διευθυντές των επιχειρήσεων θα μπορούσαν να «ξεχάσουν» σε περιόδους οικονομικής στενότητας. Επισήμως ο ελληνικός 13ος μισθός γεννιέται με νόμο το 1946 ως «έκτακτη οικονομική ενίσχυση για τις γιορτές». Στα χρόνια του εμφυλίου όμως ελάχιστες είναι οι επιχειρήσεις που θα τηρήσουν την υποχρέωσή τους. Μόνο μετά το 1949 το δώρο των Χριστουγέννων γίνεται κανόνας.

Φυσικά από τη στιγμή που ο 13ος και αργότερα και ο 14ος μισθός θεσμοθετήθηκαν, έπαψαν να αποτελούν κάποιο είδος «δώρου». Ήταν και αυτοί ένα τμήμα του μισθού το οποίο θα μπορούσε να αποτελέσει αντικείμενο διαπραγμάτευσης ανάμεσα στον εργαζόμενο και τον εργοδότη.

Αφού όμως ο 13ος μισθός και ο 14ος μισθός ήταν προκαθορισμένοι γιατί δεν διανέμονταν στους υπόλοιπους 12 μισθούς του έτους; Η απάντηση είναι ότι η κυβέρνηση διατηρούσε με αυτό τον τρόπο ένα ισχυρότατο όπλο για την τόνωση της αγοράς σε συγκεκριμένη χρονική περίοδο. Ρίχνοντας λόγου χάρη στην αγορά το ζεστό χρήμα του «χριστουγεννιάτικου μισθού» προσέφερε πολλαπλασιαστικά οφέλη για τους εμπόρους (παράλληλα στρατιές διαφημιστών αναλάμβαναν να εξασφαλίσουν ότι ο τελευταίους μισθός της χρονιάς θα καταναλωθεί στην αγορά και δεν θα αποταμιευθεί).

Όλη η αλήθεια για τον 14ο μισθό

Του Στέλιου Κράλογλου

Στην... πρέσα των Βρυξελλών αλλά και του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου είναι πολύ πιθανό να μπει ο 14ος μισθός στο Δημόσιο, δηλαδή το Δώρο Πάσχα και το επίδομα αδείας εάν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Συμβούλιο των υπουργών Οικονομίας κρίνουν ότι τα μέτρα του Προγράμματος Σταθερότητας δεν επαρκούν για τη μείωση του δημοσιονομικού ελλείμματος.

Ο 14ος μισθός μπαίνει στην «κρησάρα» των Βρυξελλών καθώς αντιμετωπίζεται από τους περισσότερους Ευρωπαίους ως μισθολογικό προνόμιο των Ελλήνων που δεν συνάδει με τις προσπάθειες για δημοσιονομική προσαρμογή. Η πρόταση για την περικοπή του 14ου μισθού έχει γίνει από πέρσι με το αιτιολογικό ότι είναι μέτρο απαραίτητο για τον περιορισμό του παραγωγικού κόστους και τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας.

Σε κάθε περίπτωση η περικοπή του 14ου μισθού θα ανοίξει κι άλλο την ψαλίδα μεταξύ των ετήσιων συνολικών αποδοχών των Ελλήνων μισθωτών και των υπολοίπων Ευρωπαίων. Και αυτό γιατί όπως τονίζουν οι ειδικοί της αγοράς παρά τους δυο επιπλέον μισθούς που παίρνουν, οι Έλληνες έχουν τους χαμηλότερους μισθούς από όλους τους συναδέλφους τους στην ευρωζώνη, εκτός από τους Πορτογάλους.

Οι μέσες ακαθάριστες αποδοχές στην Ελλάδα, δηλαδή ο καθαρός μισθός και οι εισφορές, για έναν Έλληνα μισθωτό είναι 1.668 ευρώ, όταν ο μέσος όρος στην ευρωζώνη είναι 2.366 ευρώ. Στην Ολλανδία είναι 2.887 ευρώ, στη Γαλλία 2.496 ευρώ, στη Γερμανία 2.275, στην Ιταλία 1.884 ευρώ και στην Πορτογαλία 1.207 ευρώ.

Σε κάθε περίπτωση ο 14ος μισθός στην Ελλάδα λειτουργεί ως αντίβαρο στο γεγονός ότι στη χώρα μας ο κατώτατος μισθός υπολείπεται σημαντικά των ευρωπαϊκών.

Στην Ελλάδα με υπολογισμένο και τον 14ο μισθό οι κατώτατες αποδοχές φθάνουν τα 803 ευρώ τον μήνα όταν στην Αγγλία είναι 1.148 ευρώ, στη Γαλλία 1.321 ευρώ, στην Ολλανδία 1.357 ευρώ και στο Λουξεμβούργο 1.620 ευρώ.

Το χαμηλό ύψος των μισθών είναι ο λόγος ύπαρξης του 14ου μισθού μόνο στην Ελλάδα, την Ισπανία και την Πορτογαλία. Στη Γαλλία όπου επίσης οι εργαζόμενοι έπαιρναν επιπλέον μισθό αυτός καταργήθηκε αλλά οι συνολικές τους αποδοχές δεν μειώθηκαν καθώς ενσωματώθηκε στο βασικό.